Stresslaxing – jak sobie z nim radzić?

Skoro wiemy już (z poprzedniego artykułu na blogu), że zakorzeniony głęboko opór przed relaksem nie wynika z lenistwa, lecz z biologicznych i psychologicznych mechanizmów obronnych, możemy zacząć go bezpiecznie i powoli oswajać. Współczesna psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) oraz tak zwana trzecia fala psychoterapii – z Terapią Akceptacji i Zaangażowania (ACT) na czele – dają nam do ręki gotowe narzędzia o udowodnionej naukowo skuteczności. Kluczem do ich sukcesu nie jest zmuszanie się na siłę do natychmiastowego spokoju, ale stopniowe oduczanie naszego układu nerwowego ciągłej gotowości do działania.

Jedną z metod, z której możesz skorzystać, są eksperymenty behawioralne. Pomagają one sprawdzić nasze lękowe przekonania w praktyce. Kiedy umysł podpowiada katastroficzny scenariusz, na przykład: „jeśli wyłączę komputer w piątek po południu, stracę kontrolę nad projektami”, warto czasem przetestować ten strach w bezpiecznych warunkach. Przykładem ze świata sportu może być sytuacja, w której zawodnicy często boją się odpuścić trening w obawie przed utratą formy. Kiedy jednak decydują się na zaplanowany odpoczynek, z czasem przekonują się, że ciało zamiast słabnąć, zyskuje nową energię. Świadome wyłączenie sprzętu – tak jak świadome odpuszczenie sesji treningowej – to dobry sposób, by przekonać się, że wszystko wokół działa tak jak wcześniej. Taka konfrontacja założeń z faktami bywa pomocna, by dać umysłowi poczucie spokoju.

Równolegle w procesie terapeutycznym często proponuje się ekspozycję na bezczynność, która opiera się na stopniowym oswajaniu braku bodźców. Jeśli jesteś osobą ambitną i przyzwyczajoną do ciągłej stymulacji, możesz spróbować dawkować sobie czas wolny małymi krokami. Dobrym początkiem jest chociażby pięć minut siedzenia w fotelu zupełnie bez niczego – bez telefonu, książki czy muzyki. Kiedy pojawia się naturalne napięcie i gonitwa myśli, zamiast uciekać od nich w działanie, możesz pozwolić im przez chwilę po prostu być. Z czasem układ nerwowy może nauczyć się, że ta chwilowa cisza wcale nie stanowi zagrożenia.

Kolejną metodą, która może Ci pomóc, jest restrukturyzacja poznawcza, czyli praca nad tym, jak definiujemy pojęcie odpoczynku. Dopóki w naszej głowie relaks jest synonimem straconego czasu lub lenistwa, ciało ma prawo stawiać opór. Zamiast wyrzucać sobie, że nic nie robimy, warto zauważyć, że właśnie odbudowujemy zasoby energii, bez których nasza wydajność drastycznie spada.

Jeśli czujesz, że potrzebujesz puszczać kontrolę, możesz wypróbować defuzję poznawczą, czyli sztukę łapania zdrowego dystansu do własnych myśli. Zamiast automatycznie ulegać impulsom, które krzyczą, że musisz natychmiast wrócić do pracy, możesz spróbować patrzeć na nie z boku – np. kiedy wieczorem pojawia się myśl o konieczności sprawdzenia maili, zamiast od razu biec po telefon, możesz powiedzieć do siebie: „mam taką myśl, że jeśli teraz nie sprawdzę skrzynki, to marnuję czas”. Zauważenie tej myśli i danie jej przestrzeni sprawia, że nie musi ona decydować o Twoim zachowaniu.

Piątą propozycją jest elastyczność psychiczna, którą możesz budować poprzez strukturę otwartego kalendarza. Tradycyjne planowanie relaksu z zegarkiem w ręku, gdzie co do minuty wyznaczamy czas na jogę czy medytację, bywa stresujące. Elastyczne podejście polega na rezerwowaniu w harmonogramie nienaruszalnych bloków czasu na „cokolwiek”. Decyzja o tym, czy spędzisz je na spacerze, drzemce, czy bezcelowym leżeniu, może zapaść dopiero w momencie, gdy ten czas się rozpocznie. To pomaga zdjąć ciężar idealnego wykonania odpoczynku.

Ostatnim elementem, który stabilizuje naszą fizjologię, mogą być treningi uważności ukierunkowane na ciało, takie jak np. skanowanie ciała. Gdy jesteśmy nastawieni na cele, łatwo wpaść w pułapkę „życia we własnej głowie” i ignorować sygnały płynące z organizmu. Regularne przenoszenie uwagi na fizyczne doznania w poszczególnych partiach ciała – od stóp aż po czubek głowy – to jeden ze sposobów na to, by fizycznie aktywować układ przywspółczulny. To daje ciału jasny sygnał, że nadszedł czas na odpuszczenie napięcia mięśniowego i bezpieczną odbudowę sił.

Odzyskanie umiejętności odpoczywania to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i odpuszczenia sobie wewnętrznej surowości. To nauka tego, że nie musisz być ciągle zajęta/y, żeby być coś wartą/y.

Wierzę, że stosując te sześć metod, powoli, krok po kroku, możesz odbudować swoją niezależność i sprawić, że spokój przestanie być wyzwaniem, a stanie się Twoim naturalnym rytmem dnia.


Źródła:

Harris, R. (2017). Zrozumieć ACT. Terapia akceptacji i zaangażowania w praktyce. Wydawnictwo GWP

Kabat-Zinn, J. (2018). Życie, piękna katastrofa. Wydawnictwo Czarna Owca

Popiel, A., & Pragłowska, E. (2014). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Naukowe PWN

kontakt@dominikabaldyka.pl

online / Warszawa

Dominika Bałdyka 2025 wszelkie prawa zastrzeżone

Dominika Bałdyka 2025 wszelkie prawa zastrzeżone

Preferencje plików cookies

✕

Inne

Inne pliki cookie to te, które są analizowane i nie zostały jeszcze przypisane do żadnej z kategorii.

Niezbędne

Niezbędne
Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania strony. Te pliki cookie zapewniają działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny. Anonimowo.

Reklamowe

Reklamowe pliki cookie są stosowane, by wyświetlać użytkownikom odpowiednie reklamy i kampanie marketingowe. Te pliki śledzą użytkowników na stronach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.

Analityczne

Analityczne pliki cookie są stosowane, by zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki pomagają zbierać informacje o wskaźnikach dot. liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.

Funkcjonalne

Funkcjonalne pliki cookie wspierają niektóre funkcje tj. udostępnianie zawartości strony w mediach społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcjonalności podmiotów trzecich.

Wydajnościowe

Wydajnościowe pliki cookie pomagają zrozumieć i analizować kluczowe wskaźniki wydajności strony, co pomaga zapewnić lepsze wrażenia dla użytkowników.