Jak rozpoznać i zrozumieć emocje?
- emocje, pomoc psychologiczna
Emocje to naturalne reakcje naszego organizmu na to, co się dzieje wokół nas lub w naszym wnętrzu. Działają jak szybkie sygnały alarmowe i informacyjne, które pomagają nam zareagować zanim jeszcze zdążymy wszystko dokładnie przemyśleć.
Nie są ani dobre, ani złe – po prostu istnieją i są potrzebne.
Każdy je ma, każdy ich doświadcza i choć czasem potrafią nieźle namieszać to bez nich bylibyśmy… jak roboty.
Owszem, część z nich jest przyjemna, a część nieprzyjemna. Wszystkie jednak pełnią swoją ważną rolę.
Po czym poznajemy, że doświadczamy emocji?
Można powiedzieć, że emocja to fala przepływająca przez nas na trzech poziomach – ciała, umysłu i zachowania – a każdy z nich przekazuje istotne informacje.
Twoje ciało wie, co czujesz – czasem nawet szybciej niż głowa. Emocjom w ciele mogą towarzyszyć takie objawy, jak np. napięcie mięśni, ścisk w gardle, drżenie rąk (np. w złości, stresie), przyspieszone tętno (np. w ekscytacji), ucisk w klatce piersiowej, ciężkość (np. w smutku) czy zimne dłonie (np. w lęku).
Kiedy odczuwasz daną emocję, w Twoim umyśle pojawiają się automatyczne myśli, np. “nie dam rady” (strach), „to niesprawiedliwe” (złość), „jestem do niczego” (wstyd), czy „ale to wspaniałe!” (radość).
Zachowanie to sposób, w jaki emocje „przemawiają na zewnątrz”. Mogą objawiać się na różne sposoby, np.: śmiech, taniec, chęć przytulenia (w radości), krzyk, trzaskanie drzwiami (w złości), wycofanie się, unikanie kontaktu wzrokowego (we wstydzie i lęku), czy płacz, potrzeba bliskości (w smutku).
Ale właściwie po co nam emocje? Czy naprawdę ich potrzebujemy?
Wszystkie emocje są ważne i potrzebne do życia. Każda z nich przekazuję istotną informację.
Radość – sygnał, że coś jest dobre i chcesz tego więcej.
Złość – ktoś przekracza Twoje granice, zwróć uwagę.
Strach – sygnał zagrożenia, zatrzymaj się lub uciekaj.
Smutek – utrata czegoś ważnego, daj sobie czas, aby poczuć.
Wstyd – zrobiłeś coś sprzecznego z obrazem siebie, zaakceptuj to i wyciągnij wnioski.
Zazdrość – ktoś ma coś, co jest dla Ciebie ważne, przyjrzyj się temu.
Zaskoczenie – wydarzyło się coś nieoczekiwanego, zwróć uwagę.
Wstręt – coś może Ci zaszkodzić, unikaj tego.
Emocje pomagają budować relacje
Emocje pełnią funkcję społeczną oraz komunikacyjną – pomagają budować i utrzymywać relacje. Pokazują, że jesteśmy zaangażowani, to także język empatii dzięki któremu wiemy, jak okazać komuś wsparcie.
Dzięki emocjom porozumiewamy się z innymi – często poza słowami. Mimika twarzy, gesty, ton głosu czy łzy mówią o naszym stanie emocjonalnym i pomagają innym nas zrozumieć.
Emocje pomagają w podejmowaniu decyzji i motywują do działania
Emocje pokazują, co nam służy, a co nas obciąża – pozwalają rozpoznać sytuacje, w których czujemy się dobrze, oraz te, które wywołują dyskomfort. Mogą nam podpowiadać, np.: „Przy tej osobie czuję się naprawdę dobrze” lub „To miejsce mnie przytłacza”.
Co jeszcze warto wiedzieć o emocjach?
Doświadczenie całego wachlarza emocji jest naturalne i ludzkie. Wszystkie emocje są w porządku, ale nie każda reakcja na nie jest właściwa. Krzyk, przemoc, ranienie innych nie są dobrymi sposobami na wyrażanie emocji.
Dobra wiadomość jest taka, że zarządzania emocjami można się nauczyć. Możemy ćwiczyć rozpoznawanie tego, co czujemy, nazywanie emocji oraz szukanie zdrowych sposobów ich wyrażania i regulowania.
Samo słowo eMOCje sugeruje, że mogą być one siłą, a nie przeszkodą. Umiejętność ich rozumienia i świadomego korzystania z nich otwiera drogę do większej wewnętrznej harmonii, pozwala budować autentyczne i zdrowe relacje, a także wykorzystywać je jako źródło siły – w codziennym życiu i w sporcie.
Obserwuj je, akceptuj i pozwól, by wspierały Cię na co dzień i w kontaktach z innymi.
Źródła:
Ekman, P. (2012). Emocje ujawnione.
LeDoux, J. (2000). Mózg emocjonalny. Tajemnicze podstawy życia emocjonalnego.