Samotność w sporcie
- emocje, psychologia sportu
Można stać w szatni z dziesięcioma osobami, jechać na zgrupowanie z całą kadrą, mieć trenera, fizjoterapeutę, sztab i tysiące obserwujących w mediach społecznościowych – i mimo to czuć się samotnym.
To jeden z paradoksów sportu, o którym wciąż mówi się niewiele. Szczególnie, że sport często przedstawia się jako środowisko oparte na współpracy, przynależności i budowaniu relacji. Tymczasem samotność w sporcie jest realnym problemem.
W największym dotychczas systematycznym przeglądzie badań na ten temat, opublikowanym w 2024 roku, Trish Jackman i współautorzy przeanalizowali 194 badania obejmujące ponad 88 tysięcy uczestników. Wyniki pokazały, że samotność występuje w różnych grupach związanych ze sportem – nie tylko wśród zawodników, ale również trenerów i sędziów. Wiąże się też z gorszym dobrostanem psychicznym i większym nasileniem trudności psychicznych.
Wyniki tych badań warto oczywiście interpretować z pewną ostrożnością, ponieważ poszczególne badania różniły się między sobą m.in. sposobem mierzenia samotności. Nie zmienia to jednak faktu, że zjawisko jest na tyle częste i istotne, że trudno je ignorować.
Można trenować indywidualnie, spędzać wiele godzin samemu i nie czuć samotności. Można też być codziennie otoczonym ludźmi i mieć poczucie, że nie ma się z kim naprawdę porozmawiać.
Samotność nie wynika więc po prostu z braku ludzi wokół. Chodzi raczej o poczucie, że ważnych dla nas relacji jest za mało albo nie dają nam tego rodzaju kontaktu, którego potrzebujemy. W sporcie może być to szczególnie widoczne – zawodnik może mieć kolegów z drużyny, trenera i cały sztab, a jednocześnie nie mieć osoby, której powie: „Nie radzę sobie”, „Boję się tego meczu” albo „Nie wiem, czy chcę dalej tak żyć”.
Są momenty w karierze sportowej, które mogą szczególnie sprzyjać poczuciu izolacji.
Jednym z nich jest kontuzja. Zawodnik nagle wypada z treningów, meczów i codziennego życia zespołu. Nadal jest jego częścią, ale jednocześnie przestaje uczestniczyć w tym, co wcześniej łączyło go z innymi.
Innym momentem jest zmiana klubu, miasta lub kraju. Sportowiec musi na nowo budować relacje i swoje miejsce w grupie, często z dala od rodziny i dotychczasowych znajomych.
Trudnym okresem może być również zakończenie kariery. Sport przez lata organizuje dzień, daje cele, ludzi i poczucie tożsamości. Kiedy nagle znika, pojawia się pytanie: co dalej?
Samotność może pojawić się również wtedy, gdy zawodnik ma poczucie, że nie może pokazać słabości. W środowisku, w którym cenione są odporność, pewność siebie i gotowość do walki, przyznanie się do trudności może wydawać się sportowcowi ryzykowne…
Można by pomyśleć, że problem powinien dotyczyć przede wszystkim sportów indywidualnych. Badania rzeczywiście pokazują, że zawodnicy sportów indywidualnych mogą być bardziej narażeni na niektóre trudności psychiczne niż zawodnicy sportów zespołowych. Nie oznacza to jednak, że sama przynależność do drużyny chroni przed samotnością. Czasem można czuć się samotnym właśnie w środku grupy.
Przynależność to nie tylko bycie obok innych – to także poczucie, że można być sobą, powiedzieć o trudnościach i nadal czuć się częścią zespołu.
W pracy ze sportowcem nie warto zakładać, że skoro ma drużynę, trenera czy sztab, to ma również wystarczające wsparcie. Czasem warto po prostu zapytać wprost: „Czy masz w swoim otoczeniu kogoś z kim możesz naprawdę porozmawiać, kiedy jest Ci trudno?”. To proste pytanie może powiedzieć więcej niż pytanie o liczbę osób, które zawodnik ma wokół siebie…
Samotność w sporcie nie zawsze jest widoczna. Może być ukryta za dobrym wynikiem, zaangażowaniem na treningu i uśmiechem do kamery, dlatego warto zwracać uwagę nie tylko na to, jak zawodnik funkcjonuje na boisku, ale również na to, jak funkcjonuje poza nim.
Nie każdą trudność trzeba przechodzić samemu. Jeśli czujesz, że potrzebujesz wsparcia w radzeniu sobie z tym, co dzieje się w sporcie i poza nim, zapraszam do kontaktu.
Źródła:
Jackman, P. C., Hawkins, R. M., Bird, M. D., Williamson, O., Vella, S. A., & Lazuras, L. (2024). Loneliness in sport: A systematic mixed studies review. International Review of Sport and Exercise Psychology.
Nixdorf, I., Frank, R., & Beckmann, J. (2016). Comparison of athletes’ proneness to depressive symptoms in individual and team sports: Research on psychological mediators in junior elite athletes. Frontiers in Psychology, 7, 893.